Năm dương lịch 2026 xoay di chuyển bước sang tháng Hai. Nhưng vào giữa tháng Hai - ngày 17.02.2026- năm mới âm lịch mới bắt đầu: Năm Bính Ngọ.

Theo tập tục văn hóa âm lịch mỗi năm có một tên riêng, năm mới âm lịch có danh hiệu Bính Ngọ, tiếng bình dân gọi là năm con Ngựa.

Đâu là khuôn mặt hình ảnh con ngựa trong văn hóa dân gian và trong Kinh Thánh?

Con ngựa là loài thú vật có bốn chân hoang dã sống trong rừng núi, nhưng là con thú vật đã được con người nuôi huấn luyện thuần thục hóa trở thành thú vật nuôi trong nhà. Nó là con thú vật có bốn chân cao, thân hình thon gọn dũng mãnh cao lớn hấp dẫn, chạy nhảy bước đi vững chắc chắn nhanh lẹ uyển chuyển dẻo dai, được mệnh danh là vó ngựa phi, rất hữu ích được dùng vào việc lao động, chuyên chở binh sĩ thời chiến tranh, tranh đua tài thể thao phi ngựa, và trình diễn sức mạnh đẹp lộng lẫy uy phong lẫm liệt...

Hình ảnh vị vua chúa hay những vị anh hùng nổi tiếng thời xưa cũng như ngày nay cỡi ngồi trên lưng ngựa, hay đứng ngồi trên xe có những con ngựa kéo nói lên sức mạnh, sự vinh quang chiến thắng uy nghi hùng dũng cùng sang trọng trước dân chúng.

Nhiều nơi ở giữa công trường hay đầu cây cầu có những bức tượng một vị vua, hay một tướng lãnh công thần quốc gia đất nước được đúc bằng đồng cưỡi ngựa đang phi chạy làm đài kỷ niệm nhớ đến vị đó.

Hay nhiều nơi ở những thành phố lớn có cổng thành lớn, trên đó có tượng đúc bằng đồng một vị thần điều khiển bốn hoặc có thể nhiều những con ngựa đang phi chạy tiến về phóa trước. Đó là hình ảnh thần thoại có từ thời xa xưa.

Theo thần thoại văn hóa Hy lạp hình ảnh con ngựa mang ý nghĩa trí tuệ và sức mạnh uy phong. Vì thế hình ảnh con ngựa gắn liền với sự chiến thắng vinh quang.

Theo văn hóa bên vùng trời Á Đông hình ảnh con ngựa là một trong 12 con giáp, đứng hàng thứ bảy trong vòng 12 con Giáp, được xem kể là hình ảnh biểu tượng của Mặt Trời.

Trong Kinh thánh, Tiên tri Elia trong Sách Các Vua quyển thứ hai 2,11... đã đi cỗ xe đỏ rực do những ngựa cũng đỏ rực như lửa chạy phi về trời.

Con ngựa mầu trắng (bạch mã) là hình ảnh biểu tượng uy quyền dũng mãnh của các vị hoàng đế vua chúa thời đế quốc Lamã cho tới thời Chúa Giêsu Kitô xuất hiện. Hình ảnh con ngựa mầu đen trái lại là biểu tượng cho thần qủi dữ sự xấu xa nhục nhằn.

Sách Kinh Thánh Khải Huyền (6,2-8) nói đến hình ảnh con ngựa mầu trắng nói về sự chiến thắng. Con ngựa mầu đỏ nói về chiến tranh gây tai họa chết chóc. Con ngựa ô mầu đen và người cỡi trên nó cầm chiếc cân trong tay. Và hình ảnh con ngựa mầu xanh có người cỡi trên mình nó mang ám khí tử thần.

Hình ảnh con ngựa mầu trắng theo Kinh Thánh sách Khải Huyền là hình ảnh chỉ về Chúa Giêsu Kitô: Kìa một con ngựa trắng và người cỡi trên ngựa tên là Trung Thành và Chân Thật (Kh 19,11).

Trên những phần mộ người qua đời thời Kitô giáo thuở ban đầu thường có tượng hay hình con ngựa như hình ảnh biểu tượng về sự phục sinh sống lại.

Trong Kinh Thánh hình ảnh con ngựa cũng là hình ảnh biểu tượng về sự kênh kiệu kiêu ngạo, về thái độ phô trương tự tin vào sức mạnh riêng của mình, như ngày thời xưa Vua Pharao nước Ai cập đã cho đoàn ngựa chiến binh săn đuổi muốn chặn người Do Thái lại không cho họ tiếp tục đi nữa, khi họ xuất hành khỏi từ nước Ai cập trở về đất nước Thiên Chúa hứa ban, mà trước đó Vua Pharao đã cho phép họ xuất hành ra đi. Nhưng đoàn chiến xa ngựa của ông đã thua, tất cả bị nước cuốn trôi chết chìm trong lòng biển đỏ. (Xuất hành 15,19).

Hình ảnh con ngựa theo như Thánh Vịnh diễn tả trong nếp sống đạo đức không có đặc tính tích cực: “Đừng bắt chước lừa ngựa, giống vô tri phải chế ngự bằng dây cương hàm thiếc, nếu không nó chẳng chịu đến gần.” (Tv 32,9)

Hay” Hão huyền thay mong thắng nhờ chiến mã, nó mạnh đến đâu cũng không cứu nổi người.” (Tv 33, 17).

Trong dân gian có ca ví không tích cực tốt đẹp ”Mặt ngựa!” Ý muốn nói người nào đó có vẻ nét mặt bên ngoài nghiêm nghị, dữ dằn. Có thể nét vẻ bên ngoài nhìn như vậy thôi. Nhưng cung cách nếp sống lại toát ra một tâm hồn trần đầy năng lượng, sống nhân nghĩa, có kỷ luật cùng chăm chỉ cần mẫn.

Trong dân gian có truyền tụng về câu chuyện triết lý ngụ ngôn “Tái ông thất mã”. Chuyện thuật kể:

“Ngày xưa có một ông lão sống ở biên giới phía Bắc Trung Quốc giáp với nước Hồ (tái ông). Ông có nuôi một con ngựa. Một hôm, ngựa của ông bỏ chạy sang địa phận nước Hồ, mọi người xung quanh đều đến chia buồn với ông nhưng ông lại bảo: - Biết đâu lại có chuyện tốt đến. Không lâu sau con ngựa của ông trở về và còn dẫn theo một con ngựa cao lớn, mạnh mẽ của nước Hồ. Mọi người đến chúc mừng ông. Nhưng ông lại nói: - Có lẽ nó sẽ dẫn đến tai họa cũng nên. Quả nhiên, con trai ông lão vốn rất thích cưỡi ngựa nên đã cưỡi con ngựa to khỏe nước Hồ, cuối cùng bị ngã gãy xương và bị què. Lúc này hàng xóm lại rối rít đến thăm nom. Nhưng ông lại nói rằng: - Biết đâu nhờ họa mà lại được phúc. Một năm sau, quân Hồ tràn sang gây chiến tranh, và những người trẻ tuổi trong vùng hầu như đều chết trận. Thế nhưng con trai ông lão vì què chân nên được miễn đi lính và cuối cùng may mắn thoát chết."

Trong cuộc đời này, điều gì mang đến may mắn, điều gì mang đến bất hạnh, chúng ta đều không lường trước được. Vậy nên, nếu những chuyện gì đã thuộc về quá khứ và không thể thay đổi được, bạn hãy chấp nhận chúng. Hãy nói với bản thân “Được rồi, chuyện đó cũng hay xảy ra mà”!
•⁠ ⁠Bạn nhận được gì từ những bất hạnh, trắc trở đã trải qua trong quá khứ?
•⁠ ⁠Tương lai, nếu bạn phải đối mặt với khó khăn, trắc trở, bạn sẽ nói gì với chính mình? Và phúc hay họa đều là khó có thể lường trước được, nếu nó xảy ra thì chúng ta hãy chấp nhận và đối mặt với nó.

Loài thú vật con ngựa cũng có khuôn mặt đặc tính tốt trung thành cùng dũng mạnh dẻo dai được việc trong nếp sống của con ngừơi.

Cung Chúc Tân Xuân Năm Bính Ngọ.
Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long