Hằng năm Giáo hội Công giáo mừng lễ ba vị Tổng lãnh Thiên Thần Michael, Gabriel và Raphael chung vào ngày 29.09.

Thánh Giáo phụ Augustino có suy tư cho rằng Thiên Thần là chủng loại thiêng liêng không có hình hài thể xác như con người do Thiên Chúa tạo dựng nên. Và Thiên Thần là sứ giả của Thiên Chúa được sai đi mang sứ điệp từ trời cao cho trần gian.

Ba vị Thiên Thần: Tổng lãnh Thiên Thần Michael, Gabriel và Raphael được Kinh Thánh nói đến với tên và nhiệm vụ sứ giả.

Tổng lãnh Thiên Thần Micael được nói đến là vị Thiên Thần đứng đầu đạo binh Thiên Thần của Thiên Chúa

“Thời đó, Mi-ca-en sẽ đứng lên. Người là vị chỉ huy tối cao, là đấng vẫn thường che chở dân ngươi. Đó sẽ là thời ngặt nghèo chưa từng thấy, từ khi có các dân cho đến bấy giờ. Thời đó, dân ngươi sẽ thoát nạn, nghĩa là tất cả những ai được ghi tên trong cuốn sách của Thiên Chúa.” (Sách Daniel 12,1).

Tên Michael theo nguyên ngữ tiếng Do Thái có ý nghĩa “Ai bằng Thiên Chúa?”. Theo truyền thống xưa nay, sau khi ông bà Nguyên tổ Adong và Eva lỗi phạm luật của Thiên Chúa, bị đuổi không cho sống trong vườn địa đàng nữa, Tổng lãnh Thiên Thần Michael là người cầm gươm canh giữ cổng không cho hai ông bà trở lại vườn địa đàng.

Thánh Gioan Tông đồ trong sách Khải huyền (12,7-9) thuật lại trận chiến trên trời Tổng lãnh Thiên Thần Michael cùng các Thiên Thần khác đã chiến đấu toàn thắng chống lại con mãng xà ma qủi phản loạn thách thức chống lại Thiên Chúa. Họ đã đánh đuổi xô chúng ra khỏi trời cao.

Vì thế hình ảnh Tổng lãnh Thiên Thần Michael được vẽ trình bày theo nghệ thuật thánh là một vị sĩ quan tay cầm cây gươm giáo chân đè bẹp con rồng mãng xà ma qủi thần dữ.

Nơi bức ảnh Đức Mẹ hằng cứu giúp, trên đầu bức ảnh có hình Thiên Thần góc phía bên trái cầm chiếc đòng ngọn giáo có hàng chữ: „O AR M“ = O Archangelos Michael = Tổng lãnh Thiên Thần Michael. Vị Tổng lãnh Thiên Thần này chỉ huy các Thiên Thần chống lại qủy dữ Satan nổi loạn chống Thiên Chúa, như sách Khải huyền diễn tả (Kh 12,7). Vị Tổng lãnh Thiên Thần này có tên Quis ut Deus: Ai bằng Thiên Chúa.

Tổng lãnh Thiên Thần Michael tay cầm chiếc bình nước đắng cùng với cây gậy có quấn miếng bọt biển thấm nước, mà người lính đưa lên cho Chúa Giêsu nhắp uống lúc Ngài bị treo trên thập gía (Mt 27,48). Tay ông cũng cầm cây một cây đòng nhọn, thứ khí cụ này quân lính dùng đâm thủng cạnh sườn Chúa Giêsu thâu vào trái tim khi chết trên thập gía (Ga 19, 28-36).

Trong đời sống đức tin, tinh thần luân lý, con người thường gặp phải bước đường thử thách, bị cám dỗ theo nếp sống kiêu ngạo không chỉ muốn hơn người khác, nhưng có khi muốn ngang bằng hay hơn cả Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa và là nguồn sự sống nữa. Những lúc gặp cơn cám dỗ sự dữ như thế hình ảnh cung cách nếp sống của Tổng lãnh Thiên Thần Michael “Ai bằng Thiên Chúa” là mẫu gương nhắc nhớ trở về đời sống chân nhận mình là con người có giới hạn cùng phải sống chân thành khiêm nhường với Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, và với những người khác nữa cũng là tạo vật do Thiên Chúa tạo dựng nên.

Hình ảnh Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel xưa nay thường được vẽ chạm khắc như một người phụ nữ với đôi cánh hai bên sau lưng, y phục dài phủ xuống tận gót chân, hai tay chắp lại trước ngực, hiện ra đứng hoặc qùi đối diện với Maria thành Nazareth nước Do Thái, đàm đạo nói chuyện báo tin Thiên Chúa muốn tuyển chọn Maria làm mẹ Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa, sinh xuống làm người trong cung lòng Maria, như Kinh Thánh thuật lại. (Lc 1, 26-38).

Nhưng trước đó vị Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel cũng đã hiện ra với Thầy cả Dacaria trong cung thánh đền thờ Jerusalem đang khi ông thi hành nhiệm vụ tế lễ Thiên Chúa, báo tin vợ ông là bà Elisabeth có thai sẽ sinh một người con trai, mà ông sẽ đặt tên là Gioan. (Lc 1,11).

Vị Thiên Thần Gabriel cũng là vị Thiên Thần hiện ra báo tin cho các mục đồng đêm Chúa Giêsu giáng sinh làm người trên cánh đồng Bethlehem (Lc 2. 9.)

Và vị Thiên Thần này đã ba lần hiện ra trong giấc ngủ báo tin cho ông Giuse nhận Maria làm vợ, rồi đưa gia đình đi tỵ nạn sang nước Ai cập lánh nạn bị truy lùng giết hại, và trở về quê Nazareth sinh sống. (Lc 1, 20).

Nơi bức ảnh Đức Mẹ hằng cứu giúp bên trên góc bên phải, có hình một Thiên Thần đối diện với vị Thiên Thần phĩa bên trái với dòng chữ „O AR G“ = O Archangelos Gabriel = Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel. Vị Tổng lãnh Thiên Thần này đã đến truyền tin cho Đức mẹ, báo tin Chúa Giêsu xuống làm người trong cung lòng Đức Mẹ Maria (Lc 1, 28). Trong tay Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel cầm cây thánh gía và 4 chiếc đinh sắt. Những dụng cụ này nói lên cuộc đời Chúa Giêsu sẽ phải chịu đau khổ chết trên thập gía thế nào.

Tên Gabriel có nghĩa “Thiên Chúa là sức mạnh”.

Trong đời sống có hậu duệ con cái nối dõi là chúc phúc lành, niềm vui hạnh phúc cho cha mẹ, ông bà gia đình. Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel, sứ gỉa của Thiên Chúa báo tin vui mừng này, không chỉ cho mẹ Maria, cho ông bà Dacaria - Elisabeth ngày xưa trong Kinh Thánh thuật lại, nhưng cho mọi con người trong công trình tạo dựng của Thiên Chúa trên trần gian. Vì thế vị Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel được yêu mến tôn kính đặc biệt không chỉ trong đức tin Kitô giáo, mà cả trong các niềm tin tôn giáo khác như Do Thái giáo và Hồi giáo nữa.

Vị Tổng lãnh Thiên Thần Raphael ít được biết đến. Chỉ trong Kinh Thánh Cựu Ước trước thời Chúa Giêsu Kitô nơi sách Tobia 5, 4 nói đến.

Tổng lãnh Thiên Thần Raphael là người cùng đồng hành với Tobia đi tìm kiếm phương thuốc về chữa cho cha của Tobia đang bị mù lòa được khỏi bệnh. Tổng lãnh Thiên Thần Raphael làm công việc cùng đồng hành vượt đường đồi núi đưa Tobia đi là sứ mệnh Thiên Chúa giao cho làm.

Trong đời sống hầu như ai chúng ta cũng đã trải qua những khúc đoạn đường thật bất ngờ có một ai đó cùng đồng hành với, giúp vượt qua nguy hiểm khó khăn. Những lúc đó thấy mình không một mình cô đơn, như lúc được an ủi giúp đỡ, lúc bệnh nạn nhận được phương thuốc chữa trị cho thuyên giảm lành mạnh trở lại.

Tổng lãnh Thiên Thần Raphael vì thế có tên với ý nghĩa “Thiên Chúa chữa lành”. Và Tổng lãnh Thiên Thần Raphael được tôn kính vị là Thiên Thần bảo vệ, vị Thiên Thần đồng hành, chữa lành cho đời sống.

Thiên Thần của Thiên Chúa là những tạo vật thiêng liêng do Thiên Chúa tạo dựng không có hình hài thể xác như con người chúng ta. Nhưng họ thi hành sứ mệnh là những sứ gỉa của Thiên Chúa đến báo tin cho con người tin tức, mà Thiên Chúa muốn thực hiện nơi đời sống con người trần gian. Dẫu vậy Thiên Chúa tôn trọng trí tuệ, tình cảm nếp sống của con người do chính Ngài tạo dựng ban cho. Vì con người là công trình triều thiên cao qúi trong công trình tạo dựng thiên nhiên của Thiên Chúa.

Ngày nay trí tuệ nhân tạo (AI- KI) một phát minh sáng tạo mới về phương diện khoa học đang trên đà phát triển mạnh hàng đầu trong các lãnh vực đời sống con người, cùng được ca ngợi như phép mầu thần thông, cơn lốc một cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật số có ảnh hưởng làm thay đổi rất sâu xa đến tương lai đời sống con người.

Như vậy phải chăng trí tuệ nhân tạo có thể dần thay thế con người chăng?

Đức Giáo hoàng đương kim Leo 14. trong thông điệp mới đây đã đưa ra nhận xét về vấn đề này: “Không thể đưa ra một định nghĩa rõ ràng và toàn diện về trí tuệ nhân tạo. Nhưng, chắc chắn cần phải tránh sự hiểu lầm, khi đánh đồng „trí tuệ“ này với trí tuệ con người. Các hệ thống này bắt chước một số chức năng của trí tuệ con người. Khi làm như vậy, chúng thường vượt trội hơn về tốc độ và sức mạnh tính toán, do đó mang lại những lợi thế cụ thể trong nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, khả năng này chỉ liên quan đến xử lí dữ liệu: Cái gọi là trí tuệ nhân tạo không có kinh nghiệm, không có thân thể, không cảm nhận được niềm vui hay nỗi đau, không trưởng thành trong các mối quan hệ, và không tự mình biết thế nào là tình yêu, việc làm, tình bạn và trách nhiệm.

Chúng cũng không có lương tâm đạo đức: Chúng không phân biệt được thiện ác, không nhận ra ý nghĩa thực sự của các tình huống, và không gánh chịu hậu quả. Chúng có thể bắt chước ngôn ngữ, hành vi và phán đoán. Chúng có thể mô phỏng sự đồng cảm hoặc thấu hiểu, nhưng chúng không hiểu được tác động các hành động của mình, vì chúng không hoạt động trong phạm vi cảm xúc, quan hệ và tinh thần, một phạm vi mà con người đạt được bằng sự khôn ngoan của mình.

Ngay cả khi những công cụ này được mô tả là 'có khả năng học hỏi', phương thức học hỏi của chúng vẫn khác với con người. Đó không phải là trải nghiệm của một người được cuộc sống định hình và trưởng thành theo thời gian, thông qua các quyết định, các sai lầm, thông qua sự tha thứ và lòng trung thành. Mà đúng hơn, đó là sự điều chỉnh thống kê dựa trên dữ liệu và phản hồi; điều này có thể rất hiệu quả, nhưng không hàm ý bất kì sự trưởng thành nội tâm nào.” (Thông điệp Magnifica humanitas Nr. 99).

Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long